De buitenwereld is een lastige plek als je hoogsensitief bent. Er zijn meerdere valkuilen waar je als HSP’er in kunt lopen omdat je zo gevoelig bent maar deze uitdagingen brengen ook een enorme kracht met zich mee. In dit artikel neemt coach Juliska Bacher je mee in vier veelvoorkomende valkuilen van hoogsensitiviteit en de kracht die daaronder schuilt.
De lat komt steeds hoger te liggen, waardoor de druk toeneemt en het juist lastiger wordt om daaraan te voldoen.
Klacht of kracht?
Veel hoogsensitieve mensen weten precies waar het bij hen schuurt, maar zien minder helder waar hun kracht ligt. De aandacht gaat al snel naar wat in hun ogen ‘niet goed’ gaat. Dat tast het zelfvertrouwen aan, waardoor ze nóg kritischer naar zichzelf gaan kijken. De lat komt steeds hoger te liggen, waardoor de druk toeneemt en het juist lastiger wordt om daaraan te voldoen. Zo ontstaat er ongemerkt een neerwaartse spiraal.
Wat ze vaak niet beseffen, is dat deze uitdagingen direct verbonden zijn met hun hoogsensitiviteit. Het is immers niet zomaar één van je eigenschappen, maar een temperament dat diep verankerd is in je zenuwstelsel en brein. Het bepaalt daarmee in sterke mate hoe je de wereld ervaart en erop reageert. Juist daarom helpt het om je hoogsensitiviteit beter te doorzien. Het helpt je uit de valkuilen te blijven en brengt je tegelijkertijd bij je kwaliteiten. Want een valkuil is niets anders dan een doorgeschoten kwaliteit. Het zijn twee zijdes van dezelfde medaille.
4 valkuilen van hoogsensitiviteit
En de krachten ervan
De sleutel ligt in bewustwording: begrijpen waar je gedrag vandaan komt én leren hoe je jouw sensitiviteit op een helpende manier inzet. Dit zijn vier veelvoorkomende valkuilen van hoogsensitiviteit en de kracht die daaronder schuilt.
Valkuil 1: Je aanpassen aan de ander
Jij bent als HSP vaak die betrokken collega, zorgzame ouder of invoelende vriend(in). Je voelt goed aan wat er nodig is en zet je daarvoor in. Dat is mooi en tegelijkertijd kost het veel energie en raak je jezelf onderweg een beetje kwijt.
Dit hangt samen met een actief spiegelneuronensysteem: je hoogsensitieve brein spiegelt sterker wat je bij de ander waarneemt, waardoor je lichaam reageert alsof je het zelf ervaart. Je stemt je daardoor bijna automatisch af op wat anderen nodig hebben. Onzekerheid en je anders voelen kan deze neiging bovendien versterken. Daar komt bij dat spanning en disharmonie intenser binnenkomen. Aanpassen helpt dan ook om de harmonie te bewaren.
Op zichzelf is aanpassen geen probleem. Je vermogen om in te voelen, mee te bewegen en te verbinden is juist waardevol. Het wordt pas een valkuil wanneer het automatisch gebeurt en je jezelf daarin verliest.
Bewustwording helpt om hierin meer keuzevrijheid te ervaren. Sta eens stil bij momenten waarop je je hebt aangepast en wat de trigger was. Neem een kleine pauze voordat je ergens ‘ja’ op zegt, zodat je kunt voelen wat voor jou klopt. En wat mij persoonlijk helpt, is de vraag: heb ik mezelf vandaag al gegeven wat ik anderen zo
vanzelfsprekend geef?
Valkuil 2: Altijd ‘aan’ staan en maar doorgaan
Wie zich vaak aanpast, gaat ook sneller mee in het tempo van de zijn omgeving. Je ziet wat er moet gebeuren en hóe — dus doe je dat ook. Ook als het eigenlijk bij de ander hoort. Je probeert alle ballen in de lucht te houden, maar ondertussen raak je uitgeput. En toch ga je door.
Dit komt doordat HSP een groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben en snel en getailleerd zien wat er nodig is. Hierdoor nemen ze ook makkelijker taken op zich die eigenlijk niet bij hen horen. Daarnaast komen prikkels sterker binnen en worden diepgaander verwerkt. Je systeem heeft daardoor meer rust nodig om alles te verwerken. Als die rust uitblijft, ontstaat overprikkeling. Een veelvoorkomende reactie is om nóg harder te gaan werken. Er wordt dan nieuwe adrenaline aangemaakt, waarmee je tijdelijk je vermoeidheid onderdrukt. Dat kan even prettig voelen, maar op de lange termijn betaal je er een hoge prijs voor.
De uitdaging zit niet in minder waarnemen, maar in onderscheid maken tussen wat bij jou hoort en wat niet. En daarin bewuster kiezen wat je wél en niet oppakt. Je betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel, creativiteit en oog voor detail worden dan weer een kwaliteiten die je ook voor jezelf kan inzetten.
Wees alert op ‘doorgaan op adrenaline’ en neem dagelijks korte pauzes. Plan daarnaast bewust momenten zonder (te veel) prikkels of verplichtingen. Wat misschien voelt als ‘niets doen’, is voor jouw brein juist essentieel om te verwerken en op te laden.
Valkuil 3: Perfectionisme – het kan altijd beter
Vaak wordt dat voortdurende doorgaan versterkt door perfectionisme: het gevoel dat het altijd nóg beter, mooier of completer kan. Je oog voor detail maakt dat je nuances ziet, ook dat kleine ‘foutje’. Je hebt daarnaast vaak al een
beeld van hoe iets idealiter zou moeten zijn en overziet de mogelijkheden, risico’s en verbanden. Daardoor ben je graag compleet en zorgvuldig. Bovendien is de kans dat anderen boos op je worden en er spanning ontstaat kleiner als je het goed doet.
In de basis zijn dit kwaliteiten. Je vermogen om goed werk te leveren, creatieve oplossingen te zien, zorgvuldig te werken en door te zetten is waardevol. Maar wanneer perfectionisme gevoed wordt door onzekerheid, kan het doorschieten. De lat schuift steeds een stukje op, waardoor de druk ongemerkt toeneemt. Daardoor blijf je eindeloos schaven of stelt juist uit, omdat je bang bent om fouten te maken.
Het helpt om te prioriteren op basis van wat voor jou echt belangrijk is. Stel realistische doelen en streef naar ‘goed genoeg’ binnen de beschikbare tijd en energie. En als 80% van je werk klaar is, stop dan. Want die laatste 20% kost nog eens 80% extra van je energie en tijd. En misschien wel het belangrijkste: ontwikkel meer zachtheid naar jezelf. Want daarmee verschuift perfectionisme weer terug naar kracht.
Valkuil 4: De kritische stem in je hoofd
Wat die zachtheid naar jezelf in de weg kan staan, is een innerlijke criticus die bij veel HSP sterk aanwezig is. Daar waar je begripvol en mild voor de ander bent, ben je streng voor jezelf. Je corrigeert jezelf, benoemt wat beter had gekund en bagatelliseert wat goed ging. Je sterke zelfbewustzijn maakt dat je niet alleen veel opmerkt in je omgeving, maar ook bij jezelf. En daar denk je diep over na. In combinatie met onzekerheid kan dit leiden tot een kritische innerlijke dialoog.
Daarnaast speelt je neiging om het ‘in één keer goed te doen’ een rol. Lukt het niet om meteen raak te schieten, voelt dat soms als falen. Die innerlijke criticus lijkt soms helpend — alsof het je scherp houdt — maar ondermijnt op de lange termijn je zelfvertrouwen.
Wanneer je je vermogen tot zelfreflectie combineert met mildheid, is het juist een kwaliteit. Het helpt je te leren, groeien en ontwikkelen. Het brengt je ‘doorleefde wijsheid’, die je niet alleen jezelf, maar ook anderen ten goede kunt laten komen.
Door met je innerlijke criticus in gesprek te gaan voelt dit deel zich gezien en kan het meer ontspannen. Zeg bijvoorbeeld: “Dankjewel dat je zo scherp bent. Ik kies ervoor om me ook te richten op wat wél goed ging”. En merk je dat jouw negatieve zelfbeeld hardnekkig is, onderzoek dan welke overtuigingen daaronder liggen.
Van valkuil naar kracht
Wat je nu misschien ervaart als een valkuil, is vaak een kwaliteit die uit balans is geraakt. Daar ligt jouw groeiruimte: in jezelf beter leren begrijpen en van daaruit andere keuzes maken. In plaats van harder je best te doen, mag je je bewuster worden van wat er in jou gebeurt en daar met meer zachtheid op reageren. Je sensitiviteit wijst je daarin de weg.
Welke valkuil herken jij het meest? En wat zou er veranderen als je ook de kracht daaronder ziet?
Geschreven door: Juliska Bacher | Praktijk Eigentijdse Kinderen
(Te)veel voelen
Voel je niet langer teveel met Imi Lo’s ‘(Te)veel voelen’ waarin ze emotioneel hooggevoelige en intense mensen helpt hun unieke eigenheid te ontdekken.
Lees verder:
Gastauteur
Inspirerend leven werkt samen met experts om je te inspireren. Gastauteurs bieden ons hun verhalen aan om met jou te delen.
